Dagboek Dick Houwaart

Katholiek - 346

Ik was er niet bij, maar het werd mij verteld door iemand die ik volledig vertrouw, braaf rooms-katholiek is en er dus geen belang bij had de vuile was buiten te hangen. Toen ik het verhaal hoorde, herkende ik het patroon. Bij talloze gristenen bestaat een totaal verkeerd beeld van de stichters of althans in eerste instantie de aanstichters en de veroorzaker van het gristendom.
Lees meer... Katholiek - 346  

Bladzuiger

De afdaling is begonnen!

Vorige maand zijn de oplagecijfers van de gedrukte pers weer verschenen. Geen cijfers om vrolijk van te worden. De oplage van het dagblad Trouw is gedaald naar 91.644 exemplaren. En ook het Nederlands Dagblad en het Reformatorisch Dagblad zijn aan de afdaling begonnen. Het is voor Trouw te hopen dat de restyling op zaterdag zoden aan de dijk zet. De twee losse katernen Letter en Geest en Tijd zijn een aanwinst. Mijn leestijd is zeker met 40 minuten en een extra kop koffie toegenomen.
Lees meer... De afdaling is begonnen!  

Vrijzicht op Social Media

  • Twitter: vrijzicht

De Geest bemint de buitenkant

Geschreven door Co Allan
  • Afdrukken
  • PDF
Hrene susset boek van René Süss "De Geest bemint de buitenkant. Jodendom in fragmenten", geeft niet alleen een verhelderend inzicht in hoe in joodse kring met oud-testmentische teksten wordt omgegaan. Onbedoeld houdt het ook anderen een spiegel voor die denken dat de bijbel een theologisch receptenboek is dat je de Waarheid openbaart.

Vorig jaar verscheen van de hand van René Süss een boek over het jodendom: "De Geest bemint de buitenkant - Jodendom in fragmenten". Alleen deze titel roept al een vraag op: waarom "in fragmenten"? Het antwoord is bepalend als men wil indringen in het wezen van het jodendom. Wil men het jodendom als godsdient systematisch beschrijven, dan is dit slechts mogelijk als men inziet dat de joodse godsdienst uit verschillende aspecten bestaat. Alleen door deze facetten te doorgronden kan men indringen in het wezen ervan. Christenen die zich met de joodse godsdienst bezig houden, maken veelal de fout dat zij de joodse godsdienst als een gemankeerd soort christendom beschouwen, omdat zij gewend zijn aan het streven naar een sluitend stelsel van leerstelligheden.
Süss zet in zijn boek uistekend uiteen waar het misverstand schuilt als joden en christenen met elkaar in gesprek gaan. Hij kan dit doen met grote kennis van zaken, omdat hij het perspectief van beide zijden beheerst. Om dit toe te lichten citeer ik wat op de achterflap van zijn boek over hem wordt geschreven: "René Süss werd in 1939 in Bussum geboren als zoon van een Joodse vader en een 'uitgekomen', van oorsprong Lutherse moeder. Hij studeerde theologie aan de toen nog Gemeentelijke Universiteit te Amsterdam en was jarenlang voorganger in hervormde gemeenten. In 1999 verliet hij de kerk en sindsdien maakt hij deel uit van het minjan van Sjoel West in Amsterdam."
De joodse godsdient verschilt met wat het christendom pretendeert. Honderden kerkelijke theologen hebben namelijk getracht door het opbouwen van een leerstellige systematiek een afgeronde totaalvisie te scheppen. Daarmee heeft het christendom zichzelf dichtgetimmerd; dogmatiek werd een apologie, een verweer tegen aanvallers. Dit is ten enenmale strijdig met het karakter van het jodendom. Het jodendom kent geen totaalvisie. Vandaar dat het jodendom anders met teksten omgaat: teksten leven als zij aanleiding zijn tot interpretatie. Dit behoedt de lezer voor idolatrie, verstening en ideologisering. Zo is in de joodse opvatting het Woord niet vlees geworden (bijvoorbeeld in Jezus), maar het Woord is tekst geworden en blijft door interpretatie levend. Interpretatie is pluralistisch en staat tegenover de enig ware uitleg. Het is, hoewel niet grenzenloos, toch een eindeloos proces. Soms kan de uitkomst strijdig lijken met de oorspronkelijke tekst. Niettemin maakt interpretatie deel uit van de wijze van schriftlezing. De joodse manier van interpreteren gaat hierin verder dan bijvoorbeeld Kuitert doet, die vasthoudt aan de bedoeling van de oorspronkelijke tekst. Het jodendom is, volgens Süss, niet bang dat de oorspronkelijke auteur de greep op zijn tekst verliest. Tot op zekere hoogte lijkt de joodse theologie hier op de (vrijzinnig) protestantse, maar is radicaler, aardser en menselijker.
De uitverkiezing van Gods volk geschiedde in een niemandsland. Daarom is het een reflectie achteraf om je af te vragen: was het een verdienste of een genade. Want in een 'niemandsland' worden alle volkeren uitgenodigd om de Tora te aanvaarden en daarmee Gods verkiezing. Dat er sprake is van een 'niemandsland' is van belang: niemand kan van nature en exclusief aanspraak maken op een bepaald gebied. Daarom is Kanaän een land waarnaar men op weg is, een land van belofte. Daarom ook is ruimte niet intrinsiek heilig, hoogstens instrumenteel, dus niet een doel op zichzelf, maar een 'middel tot'. Dat wil zeggen dat 'ruimte' slechts tijdelijk als zodanig kan worden aangewezen. Dat geldt ook voor het bestaan van de huidige staat Israël. In dit kader kan verwezen worden naar Leviticus 25:23, waar staat: "En het land zal niet voor altijd verkocht worden, want het land is van Mij, en gij zijt vreemdelingen en bijwoners bij Mij".
Hoe nu met God? De vraag is niet: bestaat God. De vraag is: waar is God, of hoe is God. Het mogelijke antwoord kan zijn: in de verbeelding, in liederen, in rituelen. Erkend moet worden dat zingeving een heilig spel is, maar dat het nergens goed voor is. Anders gezegd: het gaat niet om het hebben van een geestelijk leven, het gaat erom te leven uit de geest die de buitenkant van het leven bemint. Er is geen antithese tussen de menselijke geest en de materiële wereld. Dit betekent bijvoorbeeld ook dat de dood het definitieve einde is. Daarom is het joodse kaddish geen gebed voor de doden, maar een gebed voor de levenden. Deze kijk op leven en dood wordt geïllustreerd door het verhaal over het pas geboren kind van David en Bathseba (2 Sam.12:16-23). Het wederrechtelijk door koning David bij Bathseba verwekte kind werd ziek en David vastte en weende tijdens die ziekte. Toen hij van zijn dienaren hoorde dat het kind dood was, stond hij op, vastte niet meer, want hij had gedacht toen het kind nog leefde: "misschien is jhwh mij genadig en blijft het kind in leven. Maar nu is het dood; waarom zou ik nog vasten? Kan ik het nog doen terugkeren?"
Süss' boek is rijk aan allerlei beschouwingen die verder gaan dan alleen inzicht te geven in het joodse denken over oud-testamentische teksten. Het houdt ook christenen, van welk type dan ook, een spiegel voor, al was dat naar mijn idee niet Süss' eerste bedoeling. Wat verder Süss' boek betreft: van harte aanbevolen.

Laatste nieuws

Nieuwsflits

Siger van Brabant

In deze rubriek heb ik meermalen gesteld dat het vrijzinnig protestantisme niet een vorm van orthodoxie light is maar zijn eigen bronnen heeft, zowel in historisch en filosofisch als in theologisch opzicht. Deze bronnen gaan ver terug, tot ver in de middeleeuwen. Een figuur die een grondslag heeft gelegd aan het vrijzinnige denken was de filosoof Siger van Brabant (±1240-±1284).”.
Lees meer... Siger van Brabant  

Populair