Seksualiteit is zo complex als het leven zelf

Seksueel misbruik is zo’n complex thema omdat het een trauma teweegbrengt in het leven van het slachtoffer. Het thema beslaat de hele mens: het denken, het voelen, de ervaring van het eigen lichaam. Het wordt ook nog eens heel lastig als er niet over gesproken kan worden. Er wordt vaak, te vaak, gezwegen. En tenslotte raakt het vaak het gezin, de gemeenschap, de samenleving.
In de wereld van de pastorale hulpverlening wordt het woord slachtoffer steeds minder gebruikt, zo legt pastor/ therapeut Helena Nieminen uit. Ze is als geestelijk verzorger verbonden aan Pastoraal Centrum de Hezenberg in Hattem. De Hezenberg is een herstelcentrum waar mensen met psychische of psychosociale problemen geholpen worden weer zelfstandig aan het maatschappelijk leven te kunnen deelnemen.
‘Het begrip slachtoffer is’ aldus Nieminen, ‘een religieus, oudtestamentisch woord dat laat zien hoe iets of iemand wordt geofferd voor het welzijn van de ander of voor God. Als we in het kader van seksueel misbruik spreken over iemand die het is aangedaan, spreken we het liefst over een overlevende, een ‘survivor’.

Seksualiteit is zo complex als het leven zelf. Seksualiteit is in de visie van pastor Nieminen geschapen als een geschenk van de Eeuwige aan de mens. Seksualiteit is een van de mooie gaven die de mens als geschapen wezen in zich draagt. Op hormonaal niveau betekent het dat we geschapen zijn met verlangens naar elkaar, het verlangen naar verbinding. Het zit als een blauwdruk in ons. Maar het gaat mis als we de grenzen van de ander en onszelf niet goed in de gaten houden. Als we gaan nemen in plaats van geven. Seksualiteit is mooi, geweldig en prachtig als partners zich veilig voelen, zich in vrijwel voor elkaar kunnen openen, zich in vertrouwen aan elkaar kunnen geven. Maar daar waar de ander klein gemaakt wordt, waar de ander gedwongen wordt handelingen te verrichten die hij/ zij uit zichzelf niet zou doen, daar wordt de mens beschadigd.

Volgens Helena Nieminen kunnen geestelijk verzorgers binnen de kerken heel veel betekenen in de hulpverleners aan survivors. Ze ziet heel goed dat er binnen de kerk vaak sprake is van een problematisch verhouding met het thema seksualiteit, soms zelfs van een dubbele moraal. Daarom doet het extra pijn als kerkelijke werkers dan ook nog eens zelf de hand hebben in seksueel misbruik. In plaats van het helpen van mensen om naar het licht te komen, houden ze het duister in stand.

Het bijzondere van de pastorale hulpverlening is dat de ‘survivor’ volop de ruimte krijgt om het verhaal te vertellen. De pastoraal werkende luistert en neemt het verhaal over de gebeurtenissen serieus, zonder een oordeel over de survivor. Bovendien kan er in het gesprek over geloofszaken gesproken worden. Hoe ervaar je wat er gebeurd is als mens in relatie met je medemensen, met je omgeving of met de Grote Gij.

Volgens therapeute Nieminen wordt het seksueel misbruik in de samenleving onvoldoende gezien. Er is nog sprake van grote taboes op dit onderwerp. En dat betekent veelal ook dat de survivors zich niet gezien voelen. Als er sprake is van misbruik binnen gezinnen, wat veel vaker voorkomt dan we denken, worden deze gezinnen totaal ontwricht als dat misbruik aan het licht komt.

Mevrouw Nieminen zou het wenselijk vinden als er binnen de samenleving als geheel meer aandacht zou zijn voor educatie op het gebied van intimiteit en seksualiteit. ‘Want we moeten er samen wel voor zorgen dat deze thema’s niet in het verdomhoekje komen. We hebben allemaal aanraking nodig. Zonder aanraking is er geen leven.’

Nieminen beschrijft het werk dat ze als pastor/therapeut op de Hezenberg verricht als herinneringsarbeid. ‘Het is heel Bijbels dat we ons herinneren wat het verhaal is. En dat er ruimte geschapen wordt voor heelheid, naar genezing, compleet zijn. Soms ook leren leven met de gebrokenheid. In de gesprekken met de survivors zetten we een kleine stap in de richting van het Koninkrijk Gods.

Voor informatie over Pastoraal Centrum de Hezenberg kunt u terecht op: www.hezenberg.nl